Даследаванні пра тое, як варылі піва на землях сучаснай Беларусі: старыя бровары, гарадскія і маёнткавыя гаспадаркі, сыравіну, рэцэпты і людзей.
Гісторыя піваварства ў Беларусі складаецца з асобных сведчанняў: архіўных інвентароў, старых кніг, апісанняў гарадоў і этнаграфічных запісаў. Кожная крыніца расказвае пра сваё месца і час, таму мы не пераносім сучасныя межы і значэнні слоў на мінулае без заўваг.
Ніжэй — некалькі апорных дат і дакументаў, паводле якіх можна прасачыць развіццё піваварства і зразумець, што менавіта пацвярджаюць крыніцы.
Даследаванне разглядае кнігу лекара Іаана Плакатома: што яна паведамляе пра піва і пітны мёд у Літве і як разумець гэтыя назвы ў кантэксце XVI стагоддзя.
Чытаць даследаванне · У XVI стагоддзі наша піва і «пітны мёд» цанілі сярод немцаў ↗Інвентар уладанняў Радзівілаў апісвае ўладкаванне маёнткавага бровара і яго абсталяванне — канкрэтную гаспадарку, зафіксаваную ў пэўны год.
Чытаць даследаванне · Бровар у Дойлідах: што распавёў інвентар маёнтка Радзівілаў 1628 года ↗Ілюстраваны падручнік Яна Амоса Каменскага паказвае, як піваварства тлумачылі еўрапейскай аўдыторыі; даследаванне разглядае змест і кантэкст кнігі.
Чытаць даследаванне · Orbis Pictus: як еўрапейскі падручнік XVII стагоддзя знаёміў шляхецкую моладзь з піваварэннем ↗Дакумент дапамагае вывучыць два бровары, арганізацыю варэння, арэнду, зборы і ролю млына ў гаспадарцы мястэчка.
Чытаць даследаванне · Піваварства на беларускіх землях у 1704 годзе: пра што распавядае інвентар Сапоцкіна ↗Кніга стала асновай даследаванняў пра напоі і піваварства. Асобны матэрыял разглядае Гродна, старыя студні і бровар Кунца.
Чытаць даследаванне · Піва Рэчы Паспалітай паводле працы Габрыэля Жачынскага ↗Даследаванне пра Тызенгаўза разглядае развіццё вытворчасці, будаўніцтва бровараў, працу майстроў, солад і хмель.
Чытаць даследаванне · Як Тызенгаўз развіваў піваварства ↗Архіўны план верагодна звязаны з Бакштамі. Даследаванне супастаўляе подпісы і памяшканні і правярае, ці можна лічыць аб'ект броварам.
Чытаць даследаванне · Бровар — піваварня ці вінакурня? ↗Падборка матэрыялаў пра бровары, пісьмовыя сведчанні, тэхналогію і сыравіну. У артыкулах пададзены выкарыстаныя крыніцы і тлумачэнні да высноў.
2025 / Рэцэпты і рэканструкцыіРэцэпты і рэканструкцыіПБПУ 1721 годзе Габрыэль Жачынскі згадаў тры студні ў Гродне, вада з якіх выдатна падыходзіла для піваварэння. Даследуем гісторыю гарадскога водазабеспячэння, шукаем старадаўнія студні, вывучаем бровар Кунца і аднаўляем гістарычнае гарадзенскае цёмнае піва ў стылі Bock.
Чытаць ↗
2025 / Бровары і мясціныБровары і мясціныПБПЯк выглядаў бровар у магнацкім маёнтку XVII стагоддзя? Інвентар уладанняў Радзівілаў ад 17 лістапада 1628 года дазваляе зазірнуць у гаспадарку Дойлідаў: пазнаёміцца з уладкаваннем бровара, медным варачным катлом, саладоўняй, сушыльняй, бочкамі і збожжавымі складамі. Разбіраем гістарычнае сведчанне і высвятляем, што яно сапраўды дазваляе сказаць пра тэхналогію і маштабы піваварства.
Чытаць ↗
2025 / Крыніцы і дакументыКрыніцы і дакументыПБПЯк варылі піва на беларускіх землях у пачатку XVIII стагоддзя? Інвентар мястэчка Сапоцкін 1704 года раскрывае арганізацыю працы дзвюх бровараў, правілы варэння піва, памеры збораў, умовы арэнды і ролю вадзянога млына. На прыкладзе аднаго мястэчка Вялікага Княства Літоўскага даследуем гаспадарчы бок гісторыі беларускага піваварства.
Чытаць ↗
2025 / Гісторыя піва / ДаследаванніГісторыя піва / ДаследаванніПБПЯкім было піва Рэчы Паспалітай у XVII–XVIII стагоддзях? На падставе працы Габрыэля Жачынскага 1721 года даследуем гатункі і цэны піва, гандаль збожжам, піваварныя цэнтры Беларусі, Літвы і Польшчы, асаблівасці вады і гістарычныя ўяўленні пра ўласцівасці напою.
Чытаць ↗
2026 / Гісторыя піва / ДаследаванніГісторыя піва / ДаследаванніПБПЯк рэформы Антонія Тызенгаўза паўплывалі на развіццё піваварства ў Вялікім Княстве Літоўскім у другой палове XVIII стагоддзя? Чэшскія майстры, будаўніцтва мураваных бровараў, вытворчасць соладу і вырошчванне хмелю — паводле гістарычных даследаванняў і архіўных дакументаў.
Чытаць ↗
2024 / Гісторыя піва / ДаследаванніГісторыя піва / ДаследаванніПБППадчас даследавання беларускіх фальклорных і этнаграфічных крыніц было выяўлена 440 запісаў, у якіх згадваецца піва. Толькі ў 92 з іх непасрэдна пазначана зерне: у 43 выпадках — пшаніца, у 38 — ячмень і ў 11 — жыта. Гэтыя сведчанні сабраны на інтэрактыўнай мапе.
Чытаць ↗Мы аддзяляем тое, што непасрэдна сказана ў дакуменце, ад аўтарскай інтэрпрэтацыі; падаём дату, месца і даступныя бібліяграфічныя звесткі; пазначаем спрэчныя або меркаваныя высновы. Гістарычныя назвы тэрыторый разглядаем у кантэксце эпохі.
Спіс публікацый, кніг і дакументаў, на якія абапіраюцца даследаванні, сабраны ў асобным каталогу.
Назваць адну дакладную дату, якая вызначала б пачатак піваварства на ўсёй тэрыторыі сучаснай Беларусі, нельга. Захаваныя дакументы паходзяць з розных месцаў і эпох. У даследаваннях ПБП разглядаюцца, напрыклад, друкаваная крыніца 1554 года і гаспадарчыя інвентары XVII–XVIII стагоддзяў.
Паводле асобных апублікаваных дакументаў нельга ўпэўнена назваць адзін бесперапынна дзейны «самы стары» бровар. Інвентары фіксуюць розныя гаспадаркі ў канкрэтныя гады; для параўнання важныя дакладнае месца, тып дакумента і тое, што менавіта ён пацвярджае.
Адкрыйце любое даследаванне з падборкі: унізе артыкула падаюцца выкарыстаныя крыніцы і заўвагі. Агульны спіс крыніц і публікацый даступны ў каталогу.
