← Назад да артыкулаўГісторыя піва / Даследаванні

«Піўныя фестывалі» Рэчы Паспалітай XVII стагоддзя

У 1659 годзе Андрэас Цэларыус апісаў у Данцыгу незвычайную шляхецкую залу, дзе за фіксаваную плату можна было піць піва да вечара пад інструментальную музыку. Як выглядала гэтае месца і наколькі яно нагадвае сучасныя піўныя фестывалі?

Апублікавана 2 хв.
ШІ-ілюстрацыя піўнога сходу ў Данцыгу XVII стагоддзя з драўлянай бочкай, куфлямі піва і гістарычнай крыніцай 1659 года.
ШІ-ілюстрацыя да артыкула пра піўныя традыцыі Данцыга XVII стагоддзя паводле матываў апісання Андрэаса Цэларыуса, 1659.

Уявіце сабе: вы плаціце фіксаваную «ўваходную» цану і цэлы вечар без абмежаванняў атрымліваеце асалоду ад піва. Гучыць як фармат сучаснага піўнога фестывалю: купіў білет, каштуеш напоі, а побач гучыць жывая музыка. Але нешта дзіўна падобнае існавала ўжо больш за тры з паловай стагоддзі таму — у партовым горадзе Рэчы Паспалітай Данцыгу, сучасным Гданьску.

У 1659 годзе матэматык і касмограф Андрэас Цэларыус (Andreas Cellarius, 1596–1665) выдаў у Амстэрдаме працу Regni Poloniae, Magnique Ducatus Lituaniae, Omniumque regionum juri Polonico Subjectorum. Novissima Descriptio — «Найноўшае апісанне Каралеўства Польскага, Вялікага Княства Літоўскага і ўсіх земляў, падпарадкаваных польскаму праву».

У ёй Цэларыус апісвае «шляхецкую залу» пры Pfundkammer, дзе знатныя гараджане за два грошы атрымлівалі права да дзявятай гадзіны вечара без абмежавання колькасці піць данцыгскае піва пад інструментальную музыку. Раней, каб лічыцца сярод «тых, хто п’е» (bibentium), плацілі яшчэ талер і ўносіліся ў спецыяльныя спісы. Просты люд у залу не дапускаўся.

Гравіраваны франтыспіс кнігі Андрэаса Цэларыуса пра Каралеўства Польскае і Вялікае Княства Літоўскае, выдадзенай у Амстэрдаме ў 1659 годзе.
Гравіраваны франтыспіс кнігі Andreas Cellarius, Regni Poloniae, Magnique Ducatus Lituaniae…, Amsterdam, 1659.Andreas Cellarius, Regni Poloniae… (1659); Biblioteka Książąt Czartoryskich, Muzeum Narodowe w Krakowie

Як выглядала гэтая «піўная рэзідэнцыя» XVII стагоддзя?

Архітэктура і планіроўка

Зала мела высокае каменнае скляпенне, якое абапіралася на масіўныя контрфорсы. Уздоўж абедзвюх сцен размяшчаліся два рады дубовых лавак, а цэнтральная прастора заставалася свабоднай для музыкаў і разносчыкаў напояў.

Дэкор і сімвалы

Адной з найбольш прыкметных дэталяў былі аленевыя рогі — раскошны «рогавы пучок» з 36 адросткамі, падораны прускім герцагам і ацэнены ў 500 фларынаў.

Па абодвух баках залы віселі карціны са сцэнамі застолляў, палявання і свецкіх забаў, напісаныя майстрам з Антверпена.

Пра марскі характар Данцыга нагадвалі падвешаныя пад скляпеннем мініяцюрныя караблі з 9–11 ветразямі.

Яшчэ адной адметнай дэталлю была «жалезная печ» (fornax ferrea) — высокая пераносная канструкцыя для ацяплення. У апісанні з ёй звязана так званае «люстэрка іншаземных рамеснікаў», якое сімвалізавала іх права на працу і пражыванне ў горадзе.

Піўны асартымент

У Данцыгу варылі каля 30 гатункаў піва. Асаблівае месца займала так званае «дубальтавае піва» (duplex cerevisia) — Ioppenier або Ionckerbier, якое характарызавалася як моцнае і вытанчанае.

ШІ-рэканструкцыя шляхецкай піўной залы пры Pfundkammer у Данцыгу XVII стагоддзя.
ШІ-рэканструкцыя шляхецкай піўной залы пры Pfundkammer у Данцыгу паводле апісання Андрэаса Цэларыуса, 1659.AI reconstruction based on the description in Andreas Cellarius, Regni Poloniae... (Amsterdam, 1659)

Калі наступным разам вы апыняцеся на піўным фестывалі з адзіным дэгустацыйным білетам, уявіце гэтую данцыгскую залу XVII стагоддзя: каменныя скляпенні, піва, трафеі на сценах, мадэлі караблёў і музыку.

Фарматы змяняюцца, але сама ідэя аб’яднаць разнастайнае піва, музыку і грамадскі сход у адным месцы мае значна глыбейшую гісторыю, чым можа падацца на першы погляд.

Удзельнікі піўнога фестывалю з драўлянай бочачкай для разліву напою.
Удзел аўтара артыкула ў піўным фестывалі.Прыдыбайлавы Бровар
Крыніцы і нататкі
  1. Regni Poloniae, Magnique ducatus Lituaniae: Omniumque regionum juri Polonico Subjectorum: Novissima descriptio, Urbium potissimarum icones elegantissimas & delinitionem hujus Regni Geographicam oculis sujiciens ↗ — Andreas Cellarius, Apud Aegidium Janssonium Walckenier, 1659

    Лацінскае друкаванае апісанне Каралеўства Польскага, Вялікага Княства Літоўскага і земляў, падпарадкаваных польскаму праву, выдадзенае ў Амстэрдаме ў 1659 годзе. Крыніца змяшчае геаграфічныя, гістарычныя і бытавыя звесткі пра землі Рэчы Паспалітай, у тым ліку апісанне Данцыга і яго гарадской культуры. Для даследавання гісторыі піва асабліва каштоўны фрагмент пра «шляхецкую залу» пры Pfundkammer, дзе апісаны правілы доступу, фармат платы за ўваход і практыка неабмежаванага ўжывання данцыгскага піва пад музыку.